Irak Petrolünün Ceyhan Üzerinden Sevkiyatı Artıyor

Irak’ın Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlama hedefi ve iki ülke arasında imzalanan yeni taşımacılık anlaşması, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’nın daha etkin kullanılmasının yanı sıra Ceyhan’ın Orta Doğu petrolünün dünya piyasalarına ulaştırılmasındaki stratejik rolünü güçlendirmeye hazırlanıyor.

Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi’nin 28 Temmuz’da Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabileceklerini açıklaması, Irak’ı Ankara’nın enerji merkezi olma stratejisindeki kilit ortaklardan biri olarak öne çıkarıyor.

Bu açıklamadan birkaç gün sonra, Ceyhan’a taşınan Irak petrolü hacminin önemli ölçüde artırılmasını öngören somut bir adım atıldı.

Türkiye ile Irak arasında 1 Ağustos’ta imzalanan bir yıllık anlaşmayla Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Ceyhan’a günlük en az 750 bin varil ham petrol taşınması ve yüklenmesi öngörülüyor.

Böylece günlük yaklaşık 1,5 milyon varillik teknik kapasiteye sahip hattın daha etkin kullanılması ve Ceyhan’a ulaşan Irak petrolü hacminin önemli ölçüde artırılması hedefleniyor. İlerleyen dönemde Kuveyt ve diğer Körfez ülkelerinden gelecek petrolün de bu güzergah üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılması planlanıyor.

Bu perspektif, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatında yaşanan aksamaların alternatif ihracat güzergahlarının önemini artırdığı bir dönemde, Ankara’nın Orta Doğu’daki üretici ülkeler ile Batı pazarları arasındaki enerji koridoru rolünü güçlendirme potansiyeli taşıyor.

İşbirliği Taşımacılıktan Üretime Genişliyor

Türkiye-Irak enerji işbirliğini stratejik hale getiren bir diğer unsur ise ilişkilerin petrol taşımacılığının ötesine geçerek üretim alanına genişlemesi.

Türkiye, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) 2028’de günlük yaklaşık 500 bin varile ulaşması beklenen petrol ve doğal gaz üretimini orta vadede 1 milyon varile çıkarma hedefi doğrultusunda yurt dışındaki faaliyetlerini artırıyor.

Bu stratejinin Irak ayağında ise Kerkük öne çıkıyor.

TPAO, 28 Temmuz’da bp Energy Company of Kirkuk Limited’in yüzde 15 hissesini satın alarak Kerkük’teki petrol sahalarının geliştirilmesine ortak olmuştu. Anlaşma kapsamında TPAO, bp ve ConocoPhillips’in Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarında üretimi artırmak üzere birlikte çalışması öngörülüyor.

Böylece Irak’la üretimden taşımacılığa genişleyen enerji işbirliği, bir taraftan Türkiye’nin petrol ve doğal gaz üretimini büyütme stratejisini desteklerken diğer taraftan Irak ve Körfez petrolünün Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılabileceği daha geniş bir enerji koridorunun oluşmasına zemin hazırlıyor.

Irak’ın Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlama hedefi de Hürmüz Boğazı kaynaklı risklerin ardından alternatif ihracat rotalarının önem kazandığı bir dönemde Ceyhan Terminali’nin stratejik değerini artırıyor.

“Ceyhan, Irak Petrolü İçin Hürmüz’e Alternatif Güzergah Olabilir”

Orta Doğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Irak Çalışmaları Araştırmacısı Sercan Çalışkan, Irak Başbakanı Zeydi’nin Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabileceklerini açıklamasının, iki ülkenin enerji işbirliğini geliştirme konusunda ortak siyasi irade ortaya koyması bakımından önem taşıdığını söyledi.

Çalışkan, kısa vadede günlük 1 milyon varil hedefine ulaşmanın imkansız olmadığını belirterek, mevcut kapasitenin büyütülmesi konusunda Ankara ve Bağdat’ın ortak siyasi irade ortaya koyduğunu ifade etti.

Çalışkan, bu kapasiteye ulaşılmasının zaman alabileceğini ancak siyasi iradenin sahaya yansımasının hedefe ulaşılması için gereken süreyi kısaltabileceğini belirtti.

Türkiye açısından sürecin yalnızca daha fazla petrol ithal etmek anlamına gelmediğine değinen Çalışkan, Irak petrolünün Ceyhan üzerinden dünya pazarlarına daha yüksek hacimlerle ulaştırılabilmesinin Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefini güçlendireceğini söyledi.

Çalışkan, enerji arz güvenliği açısından da Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı kısmen azaltabilecek alternatif bir güzergahın gelişmesine katkı sağlanacağını belirterek, Türkiye-Irak enerji işbirliğinin ekonomik olduğu kadar jeostratejik değer de taşıdığını kaydetti.

“Günlük 1 Milyon Varil Teknik Olarak Mümkün”

Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’nın günlük yaklaşık 1,5 milyon varillik teknik kapasiteye sahip olduğuna dikkati çekerek, hattın kısa sürede günlük 1 milyon varil petrol sevk edebilmesinin teknik olarak mümkün olduğunu söyledi.

Akyener, söz konusu sevkiyat hedefine ulaşılmasında taşıma kapasitesinden ziyade Ceyhan’a yönlendirilebilecek petrol arzının belirleyici olacağını belirtti.

Irak’ın kuzeyindeki üretimin yanı sıra ülkenin orta ve güney bölgelerindeki petrolün de bu güzergaha yönlendirilebileceğini ifade eden Akyener, Kerkük’e Basra bölgesinden petrol sevkiyatı yapılabildiğini ve bu hatların kapasitesinin günlük 1 milyon varile yakın olduğunu aktardı.

Akyener, kuzeydeki üretime Basra veya Bağdat çevresinden gelecek hacimlerin eklenmesiyle günlük 1 milyon varillik arz hedefine kısa sürede ulaşılmasının teknik olarak mümkün olduğunu belirtti.

Irak petrolünün Türkiye üzerinden daha yüksek hacimlerde taşınmasının Türkiye’yi jeostratejik açıdan güçlendireceğine dikkati çeken Akyener, kriz dönemlerinde Ceyhan’dan daha yüksek hacimlerde petrol alıp stoklama imkanının oluşabileceğini ve Irak’taki daha fazla enerji projesine dahil olunabileceğini söyledi.

Akyener, Ceyhan’a daha fazla ham petrol getirilmesi, bu petrolün Türkiye’de işlenerek akaryakıt ve petrokimya ürünleri şeklinde uluslararası piyasalara sunulması hedefleriyle birlikte değerlendirildiğinde, Irak’tan günlük 1 milyon varillik petrol akışının Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefi açısından önemli bir adım olduğunu kaydetti.