ABD halkı valilik seçimleri için 36 eyalette sandık başına gidiyor

ABD genelindeki ara seçimler kapsamında Kongre sandalyelerinin yanı sıra eyalet yönetimlerinin en üst makamı olan valilik koltukları için de kıyasıya bir mücadele veriliyor. Siyasi bilgi platformu Ballotpedia verilerine göre, 36 eyalette seçmenler önümüzdeki dönem görev yapacak eyalet liderlerini belirlemek üzere sandık başına gidiyor.

Kongre’nin her iki kanadındaki güç dengelerini doğrudan etkileyen seçimlerde, yerel yönetim düzeyindeki rekabet federal seçimleri aratmıyor. Eyalet bütçelerinden eğitim müfredatına, oy kullanma yasalarından vergi politikalarına kadar vatandaşların doğrudan günlük yaşamına dokunan kararların alındığı valilik makamları için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki rekabet iyice kızışmış durumda.

Eyaletlerde 18-18 Tam Eşitlik Tablosu

Seçim öncesi genel tabloda ABD genelinde 26 Cumhuriyetçi ve 24 Demokrat vali görev yapıyor. Ancak bu seçimde oy kullanılacak 36 eyaletteki koltuk dağılımında tam bir eşitlik hakim: Seçim düzenlenen eyaletlerin 18’inde Demokrat, 18’inde ise Cumhuriyetçi valiler oturuyor.

Bu denge, 36 eyaletten çıkacak sonuçların iki parti arasındaki ulusal güç dengesini baştan aşağı değiştirebileceğini gösteriyor.

Aynı zamanda seçim sonuçları, bir partinin hem valiliği hem de eyalet meclisinin her iki kanadını elinde tutması anlamına gelen “Trifecta” (tek parti hakimiyeti) dengelerini de derinden etkileyecek. Valiliklerle birlikte eyalet meclisi seçimlerinin de aynı gün yapılması, yürütme ve yasamanın tek elde toplanıp toplanmayacağını netleştirecek.

Dönem Sınırı ve Emeklilik Krizleri: Birçok Vali Aday Olamıyor

Seçim yarışının en dikkat çekici yönlerinden biri, deneyimli birçok ismin yasal sınırlamalar veya kişisel tercihler nedeniyle yarış dışı kalması:

Demokrat Cephesi

• Dönem Sınırı Nedeniyle Ayrılanlar: Gavin Newsom (California), Laura Kelly (Kansas), Gretchen Whitmer (Michigan), Janet Mills (Maine) ve Michelle Lujan Grisham (New Mexico).
• Yeniden Aday Olmayanlar: Tim Walz (Minnesota) ve Tony Evers (Wisconsin).

Cumhuriyetçi Cephesi

• Dönem Sınırı Nedeniyle Ayrılanlar: Ron DeSantis (Florida), Brian Kemp (Georgia), Mike DeWine (Ohio), Kay Ivey (Alabama), Mike Dunleavy (Alaska), Kevin Stitt (Oklahoma), Henry McMaster (South Carolina), Bill Lee (Tennessee) ve Mark Gordon (Wyoming).
• Emekliye Ayrılan: Kim Reynolds (Iowa).

Sandıkta Sadece Adaylar Değil, Yerel Yasalar da Oylanacak

Eyalet valilikleri, partilerin taban gücünü ölçen ve 2028 ABD Başkanlık Seçimleri öncesinde sahadaki dinamizmi gösteren en önemli turnusol kâğıdı olarak kabul ediliyor.

36 eyalette seçmenler sadece valilerini seçmekle kalmayacak; aynı zamanda eyalet anayasalarını ve günlük yaşamı ilgilendiren referandumlarda oy kullanacak:

• Emlak ve Gelir Vergisi: California ve Colorado başta olmak üzere birçok eyalette konut krizine çözüm arayan vergi sınırlamaları seçmenin onayına sunuluyor.
• Seçmen Şartları: Arizona ve West Virginia gibi eyaletlerde ise oy kullanabilmek için ABD vatandaşı olma şartının eyalet anayasasına eklenmesi oylanacak.

Kritik Eyaletlerde Öne Çıkan Yüzler

Boşalacak valilik koltukları için her iki partinin sahaya sürdüğü adaylar eyaletlerdeki oy dengelerini baştan şekillendiriyor: