“Zihnin Farklı Çalışması Bir Kusur Değil, Özdür”: Otizmli Bireylerin Kimlik Mücadelesi
Çocuk Gelişimci, eğitimci ve yazar Mehtap Tos, otizmli bireylerin çocukluktan itibaren yaşadıkları sosyal uyum çabasını ve “ben” olabilme mücadelesini ele alan dikkat çekici bir yazı kaleme aldı. “Kimlik Arayışı: Otizmli Bir Dünyada ‘Ben’ Olabilmek” başlıklı yazısında Tos, otizmin dışarıdan görünen tıbbi tanımının ötesinde, bireyin iç dünyasında yaşadığı duyusal ve zihinsel deneyimleri aktardı.
Toplumun Beklentileri ile Kendi Gerçekliği Arasında Sıkışmak Otizmi “dünyaya tamamen farklı bir işlemciyle bağlanmak” olarak tanımlayan Mehtap Tos, her sesin, ışığın ve detayın filtrelenmeden zihne dolduğunu belirtti. Çocukluktan itibaren çevre tarafından “hassas” ya da “tuhaf” olarak etiketlenen bireylerin, toplumun beklediği “normal” profili ile kendi öngörülebilir gerçekliği arasında sıkışıp kaldığına dikkat çeken Tos, bu süreçte başvurulan “maskeleme” davranışını şu sözlerle anlattı:
“Yıllarca insan içine karışırken ‘Acaba doğru duruluyor mu?’, ‘Göz teması yeterli mi?’ diye hesaplar yapılır. Buna maskeleme deniyor. Her gün bitmeyen bir tiyatroda oynamak gibi… Ve en yorucusu da, perde indiğinde aynaya bakıldığında geriye kimin kaldığını bulmaya çalışmaktır.”
“Zihnin Farklı Çalışması Bir Kusur Değil, Özdür” Yazısında gerçek kimlik inşasının başlangıç noktasına da işaret eden Tos, kırılma anının bireyin kendini “düzeltmeye çalışmaktan vazgeçtiği” zaman başladığını vurguladı. Detaylardaki düzen tutkusu ve kalıpların ötesindeki dürüstlüğün birer eksiklik değil, insanı var eden temel taşlar olduğunu belirten Tos, yazısını şu ifadelerle tamamladı:
“Otizmli bir bireyin kimlik inşası, başkalarının çizdiği şablonları yırtıp atmasıyla başlar. Kendi doğasıyla barıştığında, o karmaşık bulmaca çözülür. Bugün hâlâ bazı kalabalıklar çok gürültülüdür. Ama artık kim olduğunu saklamaya gerek yoktur. Çünkü kimlik; başkalarının etiketlerinde değil, o gürültünün ortasında kendi sessiz ve dürüst sesini bulabildiği yerdedir.”