Gökyüzünde yeni dönem başlıyor: Türk hava sahasında sivil İHA’lara sıkı takip

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), hava sahası güvenliğini artırmak ve drone trafiğini kontrol altına almak amacıyla kapsamlı bir adım attı. Son dönemde kullanımı hızla artan insansız hava araçlarına yönelik emniyet, güvenlik ve teknik usulleri yeniden düzenleyen “İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı” taslağı hazırlanarak genel görüşe sunuldu.

Yeni düzenlemeyle birlikte, Türkiye genelindeki İHA uçuşlarının tek bir merkezden anlık olarak izlenmesini sağlayacak İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) kurulacak.

İHA Operasyonlarına Risk Temelli Üç Kategori

Taslağa göre İHA uçuşları, taşıdıkları risk düzeyine göre “açık”, “özel” ve “sertifikalı” olmak üzere üç ayrı sınıfa ayrılacak:

• Sertifikalı Kategori: Kalabalık insan grupları üzerinde uçuş gerçekleştirebilecek, insan ve tehlikeli madde taşımacılığında kullanılabilecek. Bu kategorideki araçlara SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası verilecek.
• Tarımsal Muafiyet: Tarım ve Orman Bakanlığınca ruhsatlandırılan İHA’lar ile yapılan bitki koruma uygulamaları tehlikeli madde taşımacılığı sayılmayacak. Meskun mahal dışındaki ve serbest bölgelerdeki tarımsal faaliyetlerde İHATTYS üzerinden yapılacak bildirim yeterli olacak, ekstra operasyonel izin aranmayacak.

Tüm Uçuşlar Merkezden Anlık İzlenecek

SHGM tarafından kurulacak ve işletilecek olan İHATTYS ile İHA trafiğinin merkezi yönetimi sağlanacak. Sistem sayesinde;

• Kayıtlı İHA’ların anlık konum ve uçuş durum bilgileri izlenecek.
• Coğrafi bölge verileri dijital formatta yayımlanarak gerçek zamanlı güncellenecek.
• Uçuş izni başvuruları, onay ve iptal işlemleri çevrim içi ortamda kayıt altına alınacak.
• Aynı hava sahasını talep eden İHA’lar arasında çatışma tespiti yapılarak işleticiler otomatik olarak uyarılacak.

Kayıt Zorunluluğu ve Yaş Sınırı

Açık kategoride azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üzeri olanlar ile üzerinde kamera ve mikrofon gibi kişisel verileri kaydeden sensör bulunan tüm İHA’ların sisteme kaydı zorunlu olacak. Sertifikalı kategoridekiler ile 150 kilogram ve üzerindeki İHA’lar ise Hava Aracı Sicili’ne tescil edilecek.

Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için asgari yaş sınırı 16 olarak belirlendi. Ancak 500 gramın altındaki (C0 sınıfı) araçlar ile yetkin bir pilotun doğrudan denetimindeki uçuşlarda yaş şartı aranmayacak.

Yabancı Tescilli Araçlara Sıkı Denetim

Yabancı tescilli İHA’ların Türk hava sahasında uçuş yapabilmesi için en az 20 gün önceden SHGM’ye başvuru yapılması şartı getiriliyor. İşleticilerin kendi ülkelerinden aldıkları yetkilendirmeleri ve risk analizlerini sunması gerekecek. Acil durum, kamu güvenliği, afet ve basın faaliyetleri gibi istisnai hallerde ise bu süre kısaltılabilecek veya geçici izin verilebilecek.

Kurallara Uymayanlara Suç Duyurusu ve Para Cezası

Talimatta yer alan kurallara aykırı hareket edenlere, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu uyarınca idari para cezası kesilecek. Emniyet denetimlerinde yetersiz bulunan işleticilerin sertifikaları ve pilot lisansları askıya alınabilecek veya iptal edilebilecek.

İzinsiz veya belirlenen sahaların dışına çıkarak uçuş yapanlar hakkında yasal işlem başlatılacağı gibi, terör ve yasa dışı kullanıma karşı önlem almayanlar ile mahremiyet ihlali yapanlar hakkında Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca Cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.