Kazakistan’da 31 yıllık çift meclisli parlamento sistemi sona erdi

Kazakistan’da 1995 anayasasıyla kurulan çift meclisli parlamento sistemi, Meclis ve Senato’nun bugün gerçekleştirilen son ortak oturumuyla tarihe karıştı. Yaklaşık 31 yıldır ülkenin yasama organı olan alt kanat Meclis ve üst kanat Senato, yerini tek meclisli Kurultay sistemine bırakıyor.

Başkent Astana’daki tarihi son oturumda konuşan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, “Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz.” ifadelerini kullandı. Yeni Anayasa yarın itibarıyla yürürlüğe girecek.

“Güçlü Cumhurbaşkanı – Etkin Kurultay – Hesap Verebilir Hükümet”

Cumhurbaşkanı Tokayev, yeni anayasal modelin temel felsefesini bu üç ilkenin oluşturacağını vurguladı. Kurultay’ın yasama sürecini hızlandıracağını ve bürokratik engelleri azaltacağını belirten Tokayev, yapay zeka ve dijital teknolojilerden yararlanılacağını, tam kapsamlı “e-Parliament” sisteminin hayata geçirileceğini duyurdu. Ayrıca yeni dönemde yerel meclisleri ve sivil toplumu tek çatı altında toplayacak anayasal statüye sahip “Kazakistan Halk Konseyi” kurulacak.

Yeni Anayasa’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını açıklayan Tokayev, seçimlerin açık, adil ve şeffaf bir rekabet ortamında gerçekleştirileceğinin altını çizdi.

31 Yıllık Parlamento Mirası

Tokayev, bağımsızlık sürecinde parlamentonun piyasa ekonomisine geçişte ve hukuk sisteminin oturtulmasında kritik bir rol oynadığını belirtti. Paylaşılan verilere göre:

• Son 30 yılda yaklaşık 3 bin 500 yasa kabul edildi.
• Bu yasaların yaklaşık yüzde 10’u milletvekilleri tarafından hazırlandı.
• Sadece son üç yılda, anayasa değişiklikleri dahil 300’den fazla önemli yasa onaylandı.

Ekonomide Yeni Model ve Yatırım Hamlesi

Zirvede ülkenin yeni ekonomik model hedefleri de paylaşıldı. Küresel belirsizliklere rağmen dengeli politikaların sürdüğünü belirten Tokayev, ekonominin geçen yıl yüzde 6,5 büyüdüğünü, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) ilk kez 300 milyar doları, kişi başına düşen gelirin ise 15 bin doları aştığını kaydetti. Enflasyon ise yılın ilk beş ayı itibarıyla yüzde 10,4’e geriledi.

Yeni dönemde öne çıkan dev projeler ve yatırımlar şunlar olacak:

• Sanayi ve Üretim: 2023-2025 döneminde 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesi hayata geçirildi; gelecek iki yılda yaklaşık 3 trilyon tenge yatırımla 200’den fazla yeni üretim tesisi kurulacak.
• Enerji Dönüşümü: Doğal gaz kullanım oranı yüzde 65’ten yüzde 80’e çıkarılacak. 2029’a kadar 13 gigavatın üzerinde elektrik üretim kapasitesi devreye alınacak.
• Nükleer Enerji: 2024 referandumunda kabul edilen program doğrultusunda ülkenin ilk nükleer santralinin inşasına gelecek yıl başlanacak.
• Ulaştırma: Demir yolu, kara yolu ve Trans Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru’na yatırımlar hızlandırılırken; Astana’da yeni bir uluslararası havalimanı ve ulusal kargo hava yolu şirketi kurulacak.