BM Misyonu: Sudan’da keyfi gözaltı ve işkenceler sivillerin durumunu ağırlaştırıyor
BM İnsan Hakları Konseyi’ne sunulan güncel değerlendirme raporu, Sudan’da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmaların insani boyutunun vahim bir noktaya ulaştığını ortaya koydu. Çatışan tarafların uluslararası insan hakları ve insancıl hukuku ihlal etmeyi sürdürdüğü belirtilen raporda, sivil halkın şiddetin yanı sıra yoğun bir baskı ve korku ortamına maruz kaldığı vurgulandı.
“Siviller Çatışmanın En Ağır Yükünü Taşıyor”
BM Sudan için Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu Başkanı Mohamed Chande Othman, sivillerin doğrudan şiddetin ötesinde, hayatın her alanında sistematik baskılarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Othman, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde ülkedeki insan hakları krizinin telafisi güç bir noktaya sürükleneceği uyarısında bulundu.
Raporda, özellikle kontrol noktalarında yaşanan hak ihlallerine dikkat çekildi. Farklı tarafların kontrolündeki bölgeler arasında seyahat etmeye çalışan sivillerin, karşı tarafla “ilişkili olmakla” suçlanarak gözaltına alındığı ve kötü muameleye maruz kaldığı kaydedildi. Misyon Üyesi Joy Ngozi Ezeilo, bu durumu, “Fiilen hareket özgürlüğü suç haline getirilmiş durumda” sözleriyle özetledi.
HDK’ye “Fidye ve Zorla Kaybetme” Suçlaması
Raporda, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) özellikle ticaret yapan sivilleri hedef alarak, gözaltına aldığı kişilerin ailelerinden serbest bırakılmaları karşılığında yüksek miktarlarda para talep ettiğine dair belgelerin bulunduğu ifade edildi. Bu durumun yerel ekonomiyi çökerttiği ve gıda güvensizliğini tetiklediği belirtildi.
Öte yandan, Mayıs 2026’da Batı Darfur’un El Geneina kentinde HDK askeri istihbaratı tarafından gözaltına alınan en az 70 kişinin akıbetinin belirsizliğini koruduğu ve aralarında insani yardım çalışanlarının da bulunduğu bildirildi. BM Misyonu Üyesi Mona Rishmawi, yardım çalışanlarının zorla kaybedilmesinin, bölgedeki kritik insani operasyonları sekteye uğrattığını ifade etti.
Sudan Silahlı Kuvvetleri’nde “Adil Yargılama” İhlalleri
Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin de sivil liderler, siyasi aktivistler, avukatlar ve gazetecileri “HDK ile işbirliği yaptıkları” iddiasıyla gözaltına aldığı kaydedildi. Raporda, gözaltı süreçlerinde adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, avukatlara erişimin engellendiği ve şahısların zorla itirafa maruz bırakıldığına dair güvenilir bulgulara ulaşıldığı belirtildi.
Nisan 2023’ten bu yana ordu ile HDK arasında devam eden çatışmalar, binlerce kişinin yaşamını yitirmesine ve milyonlarca sivilin yerinden edilmesine neden oldu. BM raporu, bölgedeki hukuksuz uygulamaların durdurulması için acil uluslararası müdahale çağrısını destekler nitelikte bulgular sundu.