Dünyanın Farklı Coğrafyalarında Türklerin Varoluş Mücadelesi

Prof. Dr. Seyit Aydın, dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk topluluklarının karşı karşıya olduğu ağır mağduriyetleri, asimilasyon politikalarını ve yok olma tehlikesini gözler önüne seren kapsamlı bir rapor paylaştı. Raporda, Pamir Kırgızlarından Doğu Türkistan Türklerine kadar geniş bir coğrafyadaki dramatik tablo dikkat çekiyor.

Pamir Kırgızları: “Dünyanın Tavanı”nda Yaşam Mücadelesi

Afganistan’ın 5 bin 200 rakımlı Pamir Dağları eteklerinde yaşayan Kırgız Türkleri, dünyanın en zorlu doğa ve iklim şartlarıyla karşı karşıya.

• Sağlık ve Ömür: Sağlık hizmetlerinden tamamen mahrum olan bölgede ortalama ömür sadece 45 yıl. Çocukların kronik gıda yetersizliği nedeniyle ancak 4 yaşında yürüyebildiği bölgede, bebek ölüm oranları yüzde 50-60 seviyelerinde.
• Yok Oluş Riski: 2022’de 2 bin civarında olan nüfus, her yıl yüzde 6-7 oranında azalıyor. Uzmanlar, gerekli adımlar atılmadığı takdirde bu topluluğun 10-15 yıl içinde tamamen yok olacağını öngörüyor. 1980’li yıllarda bu topluluktan bir grubun Türkiye’ye getirilerek Van/Erciş’e yerleştirildiği hatırlatılıyor.

Suudi Arabistan’daki Afganistan Muhaciri Türkler

1980’lerde yaşanan karışıklıklar sonrası Suudi Arabistan’a göç eden Özbek, Türkmen, Hazara ve Uygur Türklerinden oluşan yaklaşık 50 bin kişilik nüfus, farklı bir tehlikeyle karşı karşıya. İktisadi zorluklar ve temel haklardan mahrumiyetin yanı sıra, yeni nesillerin dillerini ve kültürlerini unutmasıyla sonuçlanan bir asimilasyon süreci yaşanıyor.

Doğu Türkistan’da Sistemli Asimilasyon

1949’dan bu yana Çin’in işgali altında olan Doğu Türkistan’da, demografik yapı Türklerin aleyhine hızla değiştiriliyor.

• Demografik Değişim: 1949’da yüzde 5 olan Çinli nüfus, teşvikler ve sürgünlerle bugün yüzde 40’a ulaştı.
• Kamplar ve Tutuklamalar: Yaklaşık 1 milyon 170 bin Türk çocuğunun Çinli ailelere verilerek asimile edildiği belirtiliyor. Raporda, 1200 toplama kampında 1 ile 3 milyon arasında Uygur Türkünün tutulduğu ve bölgedeki her 40 Türkten birinin hapishanelerde olduğu ifade ediliyor.
• Sistematik Yok Etme: Zorunlu kısırlaştırma politikaları ve ailelerin parçalanmasıyla, bölgedeki Türk varlığının sistematik olarak ortadan kaldırılmaya çalışıldığı vurgulanıyor.