Suriye’de yeni eğitim müfredatında Osmanlı karşıtı anlatı değişti
Suriye’de hazırlanan yeni ders kitaplarında Osmanlı dönemi, Arap milliyetçiliği ve tarihi şahsiyetlere ilişkin anlatımda köklü değişikliğe gidildi. Eski müfredatta yer alan “Osmanlı işgali”, “Türklerin zulmü” ve “Büyük Arap Devrimi” gibi ideolojik nitelemeler müfredattan tamamen çıkarıldı.
Suriye Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yenilenen müfredatla birlikte ders kitaplarındaki tarihsel ve kavramsal dil baştan sona yeniden kaleme alındı. Yeni metinlerde hem Osmanlı dönemi ve Birinci Dünya Savaşı olayları hem de milli kimlik ve yönetim kavramları farklı bir perspektifle öğrencilere aktarılmaya başlandı.
“Osmanlı İşgali” ve “Türklerin Zulmü” İfadelerine Son
Tarih kitaplarında daha önce kullanılan ideolojik vurgular ve antitesler müfredattan kaldırıldı:
- İsyanın Adı Değişti: Şerif Hüseyin’in 1916’da Osmanlı Devleti’ne karşı başlattığı ve eski kitaplarda “Büyük Arap Devrimi” olarak tanımlanan hareket, yeni kitaplarda “Hüseyin bin Ali’nin İsyan Hareketi” olarak nitelendirildi.
- İşgal İfadesi Çıkarıldı: İsyanın amacına ilişkin kullanılan “Arap topraklarını Osmanlı işgalinden kurtarmak” cümlesinin yerini “Arap topraklarını Osmanlı Devleti’nden ayırmak” ifadesi aldı.
- Yönelim Yeniden Tanımlandı: İngiliz-Fransız bildirgesi anlatılırken kullanılan “Halkları Türklerin zulmünden kurtarmak” ifadesi, “Osmanlıları bölgeden çıkarmak” şeklinde değiştirildi.
- Cemal Paşa Anlatımı: Eski kitaplarda Cemal Paşa için kullanılan “Arapların Kasabı” nitelemesi yeni metinden çıkarıldı. Dönemde idam edilen kişilerin İngiltere ve Fransa ile iş birliği yapmakla suçlandıkları bilgisine yer verildi.
- İngiliz-Fransız Planları eklendi: Yeni müfredatta İngiltere’nin Şerif Hüseyin ile iş birliği yaparken arka planda Fransa ile Osmanlı topraklarını paylaşmayı (Sykes-Picot) planladığı ve Şerif Hüseyin’e verilen bağımsızlık vaatlerinin tutulmadığı anlatıldı.
Müfredatta Kavramsal ve İdeolojik Dönüşüm
Baas rejimi döneminden kalan ideolojik kalıplar ve kimlik tanımları da yeni eğitim döneminde yerini dini ve medeniyet odaklı kavramlara bıraktı:
- Vatandaşlık Vurgusu: Baas döneminde öğrencilerin “vatana hizmet etmeye” hazırlanması hedefi, yeni metinde “dine ve ümmete hizmet etmek” şeklinde düzenlendi.
- İslam Medeniyeti Vurgusu: “Arap milliyetçiliği ve Araplıkla gurur duyma” ifadesi kaldırılarak yerine “İslam medeniyetiyle gurur duyma” ifadesi getirildi.
- Şeriat ve Şura: Çocukların “kanuna saygılı” bireyler olarak yetiştirilmesi hedefi “İslam şeriatına saygılı bireyler” olarak değiştirilirken; Dört Halife dönemi anlatımında daha önce kullanılan “demokrasi” kavramının yerine “şura” kavramı tercih edildi.
İskenderun Haritadan ve Metinlerden Çıkarıldı
Devrik Esed rejimi döneminde 9. sınıf ders kitaplarında “gasp edilen topraklar” başlığı altında İskenderun, Filistin ve Ahvaz gösterilirken; yeni müfredatta İskenderun ve Ahvaz ifadeleri çıkarılarak listede sadece Filistin’e yer verildi. Ayrıca eski rejim döneminde Suriye haritalarında yer verilen İskenderun bölgesi, yeni ders kitaplarındaki Suriye haritasından da çıkarıldı.
Tarihi Şahsiyetler ve Semboller Yenilendi
Ders kitaplarındaki görseller ve rol model alınan tarihi figürler de değişime uğradı:
- İslam Tarihi Şahsiyetleri: Yerel Baas figürlerinin yerine Ömer el-Muhtar ve Nureddin Zengi gibi İslam tarihinin önemli isimlerine yer verildi. Ayrıca İzzeddin el-Kassam’ın mücadelesi ilk kez müfredata eklendi.
- Filistin ve Cihat Anlatımı: Eski metinlerdeki “İşgal altındaki Filistin ve Golan” ifadesi “Müslümanların işgal altındaki toprakları”, “Filistin direnişine destek” ifadesi ise “İslam topraklarındaki cihat savaşçılarına destek” şeklinde yeniden tanımlandı.
- Cemal Abdünnasır Görselden Çıkarıldı: Eski kitaplarda Suriye cumhurbaşkanlarından Şükrü el-Kuvvetli ile yan yana fotoğrafı bulunan Mısır’ın eski lideri Cemal Abdünnasır’ın görselden çıkarıldığı görüldü.