Trump yönetimi geçici küresel tarifenin süresinin dolması yaklaşırken yeni hamleye hazırlanıyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın Yüksek Mahkeme’nin iptal kararının ardından geçici çözüm olarak devreye soktuğu yüzde 10’luk küresel gümrük vergisinde sona gelindi.
1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü uyarınca 24 Şubat’ta uygulamaya konulan ve yasa gereği en fazla 150 gün süreyle uygulanabilen geçici tarife rejiminin süresi 24 Temmuz Cuma günü itibarıyla doluyor. Kongre’den uzatma yetkisi almayan Trump yönetimi, ticaret politikalarının hukuki zeminini 301. Bölüm soruşturmalarına kaydırmaya hazırlanıyor.
Yüksek Mahkeme Engelini “122. Bölüm” ile Aşmıştı
ABD Yüksek Mahkemesi’nin 20 Şubat’ta Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na (IEEPA) dayandırılarak uygulanan tarifelerin hukuka aykırı olduğuna hükmetmesinin ardından, Trump yönetimi ödemeler dengesi krizleriyle mücadele yetkisi veren 122. Bölüm’ü devreye sokmuştu. Ancak yasayla sınırlandırılan 150 günlük sürenin dolması, Beyaz Saray’ı kalıcı bir düzenleme arayışına itti.
301. Bölüm ve Zorla Çalıştırma Soruşturması Yolda
Geçici tarifenin yerini alması beklenen yeni düzenleme, ABD Ticaret Temsilciliğine (USTR) haksız ticaret uygulamalarını soruşturma yetkisi veren 301. Bölüm kapsamında şekilleniyor.
Süreçteki kritik adımlar şunlar:
- Geniş Kapsamlı İnceleme: USTR, aralarında Çin, AB, Meksika, Brezilya, Hindistan ve Türkiye’nin de bulunduğu 60 ticaret ortağına yönelik imalat sektöründeki aşırı kapasite ile “zorla çalıştırma” iddiaları kapsamında soruşturmalar yürüttü.
- %10 – %12,5 Ek Vergi Önerisi: Haziran ayında açıklanan ön raporlarda, soruşturma kapsamındaki 60 ülkeden ithal edilecek ürünlere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen ek gümrük vergileri uygulanması önerildi.
- Ticaretin %99’unu Kapsıyor: ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 21 Temmuz’da yaptığı açıklamada yürütülen soruşturmanın ABD dış ticaretinin yaklaşık yüzde 99’unu ilgilendirdiğini belirterek yakın zamanda somut adımlar atılacağının sinyalini verdi.
ABD Ekonomisine ve Hanehalkına Maliyeti
Yale Üniversitesi Bütçe Laboratuvarı (Budget Lab) verilerine göre, 122. Bölüm ve 301. Bölüm geçişlerinin ABD ekonomisine etkileri şöyle hesaplanıyor:
| Gösterge | Mevcut Durum (122. Bölüm) | 301. Bölüm Uygulanırsa |
| Ortalama Tarife Oranı | %12,1 | %12,8 |
| Tüketici Fiyatlarına Etkisi | %0,4 | %0,8 + |
| Yıllık Hanehalkı Maliyeti | ~550 Dolar | ~1.100 Dolar |
| 10 Yıllık Hazine Geliri | ~1,3 Trilyon Dolar | ~2 Trilyon Dolar |
Kanada ve Brezilya’ya Yönelik Ek Adımlar
Küresel tarife rejimindeki dönüşüm sürerken Trump yönetimi tekil ülkelere dönük baskısını da artırıyor:
- Brezilya: 15 Temmuz’da haksız ticaret uygulamaları gerekçe gösterilerek Brezilya menşeli ürünlere yüzde 25 oranında gümrük vergisi kararı alındı.
- Kanada: Orman yangınları kaynaklı hava kirliliği ve Amerikan ürünlerine “ayrımcılık” iddiaları üzerine, 1930 tarihli Tarife Yasası’nın 338. Bölümü uyarınca Kanada mallarına yüzde 50 ek vergi kararı imzalandı. Uygulamanın 19 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi bekleniyor.